Blaasgruis en blaasstenen bij de hond

Samenvatting

Blaasgruis en blaasstenen komen zeer vaak voor bij de hond. Bij blaasgruis worden er microscopisch kleine korreltjes (lijkt het meest op zand) gevormd in de urine van de hond. Blaasstenen zijn eigenlijk groter gegroeide gruisdeeltjes.

Er zijn verschillende soorten blaasstenen en blaasgruis bij de hond. Sommige hondenrassen zijn specifiek gevoelig voor het ontwikkelen van blaasgruis (zie ook ziekteleer). Daarnaast kunnen infecties de oorzaak zijn in het vormen van blaasgruis of blaasstenen bij de hond.

De behandeling bestaat meestal uit een specifiek dieet, operatie en eventueel een antibioticakuur.

Hoe stellen we de diagnose van een blaasontsteking bij de hond?

De diagnose kan gesteld worden door middel van urine onderzoek, röntgen en/of echografie.

  • Urineonderzoek

In de urine zien we vaak bloed, eiwit en eventueel bacteriën. Indien we bacteriën zien of we vermoeden een bacteriële infectie zetten we de urine op kweek. Het is essentieel urine voor blaasgruis direkt te onderzoeken. Gruis wordt namelijk snel gevormd als urine afkoelt. Bij afkoelen verandert de oplosbaarheid van de kristallen en kan gruis neerslaan. Vergelijk dit met het oplossen van suiker in thee. Suiker lost veel makkelijker en sneller op als thee warm is.

  • Röntgen

Op röntgen zijn de meeste stenen, maar niet alle, te zien.Tevens kunnen zeer kleine stenen hierop gemist worden. er zijn verschillende opties met röntgen om blaasstenen in beeld te brengen:

  • Een natief opname. Hierbij wordt er een foto gemaakt van de blaas, welke het liefst gevuld is. Er wordt geen contrastmiddel gebruikt. De meest voorkomende stenen, calciumoxalaat en struviet, zijn hiermee in beeld te brengen. Ze moeten natuurlijk wel voldoende groot zijn. Sommige stenen zijn hiermee niet in beeld te brengen, bijvoorbeeld uraatstenen. Deze zien we oa geregeld bij Engelse Bulldoggen.
  • Een luchtcontrastopname. Hierbij wordt de hond gekatheteriseerd en wordt er lucht in de blaas gespoten. De kans dat je stenen als uraatstenen kan aantonen is groter maar je kan ze nog steeds missen.
  • Dubbel contrastopname. Hierbij wordt er naast lucht ook een contrastmiddel in de blaas aangebracht. De gevoeligheid om blaasstenen aan te tonen is het grootst als je het over röntgen hebt). Echografie heeft ervoor gezorgd dat contrastopnames minder bvaak gebruikt worden. Je hoeft met echografie namelijk een hond niet meer onder narcose te brengen noch te katheteriseren.
  • Echografie

Echografie is veel gevoeliger dan röntgen en kan alle stenen in beeld brengen. Hiervoor is echter wel een redelijk gevulde blaas nodig. Dit kan soms lastig zijn als er een grote persdrang is. Daarnaast kunnen kleine steentjes en bloedstolseltjes op echo erg lastig van elkaar te onderscheiden zijn.  Echografie is dus uitermate gevoelig. Een ervaren echograaf zal een blaassteen nooit missen. Kleine bloedstolsels kunnen echter wel verward worden met kleine steentjes. Soms kan op echo de dikke darm aangezien worden voor een blaassteen. Een ervaren echograaf kan dit echter vrij makkelijk van elkaar onderscheiden.

Hoe ontstaan blaasstenen bij de hond?

De oorzaak voor het ontstaan van blaasgruis en -stenen is zeer divers. Daarnaast verschilt het per diersoort en zelfs dierras. Bij honden zijn blaasstenen vaak geassocieerd met infecties van de urinewegen (met name bij struvietstenen). Sommige rassen zijn extra gevoelig voor het ontstaan van blaasstenen.
De meest voorkomende blaasstenen zijn struviet en calciumoxalaat.

Plaatje blaasstenen (met dank aan Hill’s)

Struvietstenen en gruis.
Bij honden wordt deze steen altijd veroorzaakt door een blaasinfectie. Het is dus essentieel om niet alleen de steen (operatief) te behandelen maar ook de infectie. Het is daarom het beste een kweek van de urine te maken en afhankelijk van de aanwezige bacterie een antibiotica kuur te starten.

Calciumoxalaat stenen en gruis.
Dit zijn stenen die gevormd worden uit calcium en oxalaat en heeft meestal geen bacteriële oorzaak. Deze stenen en gruis ontstaan wederom in geconcentreerde urine met een hoge PH (dus alkalische urine). De vorming hiervan wordt veroorzaakt door een persoonlijke gevoeligheid van de hond.

Cystine stenen
Deze stenen komen soms voor bij honden. De oorzaak is niet geheel bekend. Wel zien we dat deze dieren een verhoogde concentratie van het aminozuur cystine in de urine hebben. In zure urine kan dan cystinestenen gevormd worden. Bepaalde rassen zijn extyra gevoelig voor het ontstaan van cystine stenen, zoals de  Australian cattle dog, de Basset, de Bull mastiff, de Chihuahua, de Teckel, de Engelse Bulldog, de Mastiff, de Newfoundlansder, de Staffordshire terrier en Tibetaanse Spaniel.

Uraatstenen
Het bekendste hondenras dat deze stenen vormt is de Dalmatier. Dit komt omdat de Dalmatier urinezuur niet kan omzetten tot allantoine. ook bij andere rassen kan deze steen voorkomen (Engelse Bulldog, miniatuur Schnauzer en Shi-Tzu)

De symptomen

De volgende symptomen kunnen optreden bij blaasgruis bij honden:

  • Vaak kleine beetjes plassen
  • In huis plassen
  • Pijn bij het plassen, persen op urine,
  • Bloederige urine

De symptomen van blaasstenen kunnen zijn:

  • Vaak kleine beetjes plassen
  • In huis plassen
  • Pijn bij het plassen, persen op urine,
  • Bloederige urine
  • Niet meer kunnen plassen. Dit zien we met name bij reuen. Bij de reu lopen steentjes namelijk vaak vast in de penis.

De behandeling van blaasgruis en blaastenen bij de hond.

Chirurgie
Stenen worden meestal chirurgisch verwijderd. Het voordeel is dat het resultaat snel is. Normaliter zijn de klachten een week na de operatie grotendeels genezen. Het nadeel is dat het dier onder narcose moet en geopereerd moet worden, wat altijd pijn veroorzaakt. Goede pijnstilling kan dit echter zeer goed beperken.

Dieet
Struvietstenen zijn oplosbaar met een verzurend dieet arm aan magnesium, ammonium en fosfaat. Er moet wel een antibiotica kuur gegeven worden totdat de steen volledig opgelost is. Omdat dit erg lang kan duren adviseren wij meestal chirurgie.
Calciumoxalaat gruis en stenen zijn niet met dieet op te lossen. Deze dienen dus altijd via chirurgie behandeld te worden. Wel kan een dieet de vorming van deze stenen voorkomen. Cystinestenen en uraatstenen kunnen voorkomen worden met een speciale voeding. De stenen dienen eerst chirurgisch verwijderd te worden.

Pijnstilling
Blaasgruis en stenen veroorzaken een (eventueel steriele) blaasontsteking. Aangezien dit pijn doet adviseren wij altijd pijnstilling te geven totdat het gruis of de stenen verdwenen zijn.

Antibiotica
Indien er tevens een bacteriële infectie aanwezig is zal er een kuur gegeven moeten worden. Deze bepalen wij het liefst nadat we een kweek hebben gedaan. Hierdoor kunnen we kijken welk antibioticum het meest geschikt is. Soms moeten we langdurig een antibioticakuur voorschrijven. Dit komt omdat er soms ook bacteriën zijn opgeklommen tot in de nieren.